Zeeuwse vrijwilligers terug uit Spanje: “Dan besef je opeens waar je het voor doet”
Vrijwilligers uit Nederland helpen natuurbrand bestrijden
Ze vertrokken naar Catalonië om te leren van de Spaanse aanpak van natuurbranden. In dit eerste artikel vertelden ze over de eerste week. Twee weken later keerden de Zeeuwse brandweervrijwilligers Ruben en Brendan terug met veel meer dan alleen nieuwe kennis. Ik blik met met ze terug op dit avontuur.
Na het helpen van een dorp moest de Spaanse burgemeester de brandweermensen ontmoeten. Op het moment dat ze hoorde dat het Nederlandse vrijwilligers waren werd de dank nog groter. “Dan besef je opeens waar je het voor doet”, vertelt Brendan. “Je ziet dat een natuurbrand steeds dichter bij huizen komt en je weet dat jouw werk helpt om die te beschermen. Toen de burgemeester ons kwam bedanken, maakte dat echt indruk.”
Dat gevoel typeert de tweede week van de missie in Catalonië. Waar de eerste dagen vooral in het teken stonden van instructies, training en kennismaken met de Catalaanse werkwijze, draaide het daarna om daadwerkelijke inzetten. "Soms ben je een paar uur zwaar bezig bij een brand en zit je vervolgens weer lang in een voertuig op weg naar een volgende inzet. Dat hoort erbij. Je moet daar gewoon de juiste instelling voor hebben", vertelt Ruben.
Midden in de Pyreneeën
Van alle inzetten maakte vooral de brand in de Pyreneeën indruk. “Dat was echt een bijzondere ervaring”, vertelt Brendan. “Je werkt hoog in de bergen, op steile hellingen. Dat zijn omstandigheden die wij in Zeeland natuurlijk helemaal niet kennen.” Ruben vult aan, “En ondertussen kijk je, je ogen uit vanwege het uitzicht”.
Het werk was zwaar, maar tegelijkertijd indrukwekkend. Niet alleen vanwege het landschap, maar vooral doordat de Zeeuwen nu midden in de praktijk stonden waarvoor ze juist naar Spanje waren afgereisd.
“De dag nadat we les kregen over vluchtverkeer zagen we het al in de praktijk”, zegt Brendan. Gelukkig laten de vliegtuigen en helikopters op tijd van zich horen. Dat maken ze volgens de Zeeuwse brandweermannen wel duidelijk.
“Dan hoor je opeens de sirene en weet je dat er vliegtuigen aankomen. Je staat met je ploeg aan een flank van de brand te werken en ineens komen ze over je heen. Daarna nog één. En nog één.” Ruben lacht, “Dat was verkoelend met 38 graden, zelfs koud, maar na drie keer denk je wel nu is het wel goed”. Uiteindelijk gaat het natuurlijk om het blussen. Dan accepteer je elke druppel water over je heen. “Op dat moment denk je wel: dit maakt het plaatje compleet. Nu staan we er echt middenin. Het gaat allemaal ontzettend gecontroleerd”.
Dankbaarheid die blijft hangen
Hoewel de branden indrukwekkend waren, denken Ruben en Brendan vooral terug aan de mensen die ze ontmoetten. “Dat stukje dankbaarheid was misschien wel het meest bijzonder”, zegt Brendan. “Mensen kwamen naar ons toe om ons te bedanken. Soms begonnen ze zelfs te klappen als we door de straat reden”. De waardering bleef niet beperkt tot de dorpen waar de Nederlanders werden ingezet. Ook in de lokale media verschenen verhalen over de internationale brandweerploegen. “Er waren mensen die ons herkenden vanuit de krant”, vertelt Brendan. “Dan hoor je ineens: 'jullie zijn toch die Nederlandse brandweermensen? Ik herken jullie.' Dat is heel bijzonder.”
Voor Ruben knikt instemmend. “Natuurlijk zijn de branden indrukwekkend en leer je veel. Maar in de afgelopen twee weken heb ik de meeste voldoening gehaald uit hoe blij de mensen waren met ons werk”.
Lees hier de terugblik op de eerste week Spanje
Luctor et Emergo hoog in de Spaanse bergen. Zo beschreven ze hun eerste week. Benieuwd waarom?
Luctor et Emergo van Spanje naar Nederland
Ook binnen de Nederlandse groep ontstond in korte tijd een sterke band. Twintig brandweermensen uit verschillende regio’s werkten, reisden en leefden twee weken lang met elkaar samen.
“De saamhorigheid was geweldig”, zegt Ruben. “Je maakt samen veel mee in korte tijd. Dan groeit een groep vanzelf naar elkaar toe.” Dat gevoel werd gedurende de missie steeds sterker. “Met deze groep zou ik zo weer gaan”, zegt hij. “We kwamen allemaal uit verschillende hoeken van Nederland, maar dat merkte je na een paar dagen eigenlijk niet meer.”
Zelfs de Zeeuwse strijdkreet Luctor et Emergo vond zijn weg door de Catalaanse bergen. “Op een gegeven moment begonnen anderen het ook te roepen”, vertelt Brendan lachend. “Dat was prachtig om mee te maken.”
Een reünie lijkt dan ook slechts een kwestie van tijd. “We gaan zeker nog een keer in het midden van het land een BBQ organiseren om bij te praten en terug te kijken”, zegt Ruben.
Leren van de Spaanse aanpak
Wat hen direct opviel, is hoe grondig natuurbrandbestrijding in Catalonië georganiseerd is. Dat gaat een stuk anders dan in Zeeland. “Ze analyseren ontzettend veel voordat een brand ontstaat”, vertelt Ruben. “Ze kijken naar vegetatie, weersomstandigheden, windrichtingen en eerdere branden. Soms weten ze precies wat er jaren geleden in een bepaald gebied is gebeurd.”
Ook de organisatie verschilt van Nederland. Ruben: “Wij hebben als brandweermensen een heel breed takenpakket. Daar hebben ze specialisten die zich vrijwel volledig bezighouden met natuurbranden.” Bij verhoogd risico worden die specialisten soms al preventief ingezet. Dan staat er een blusvoertuig op een plek waar mogelijk een brand gaat ontstaan. Soms staan ze daar langer dan een dag stand-by. “Daar staan mensen gewoon paraat voordat er ergens brand ontstaat. Dat is een andere manier van denken.”
Ook op de brandlocaties zelf zagen de Zeeuwen verschillen. Waar wij de kop van een natuurbrand aanpakken, doen de Spanjaarden dat vanaf de staart om vervolgens naar de kop te gaan. Dat was wel even wennen en soms ook spannend volgens de heren.
“Ze werken slim met materieel”, zegt Brendan. “Dunnere slangen waardoor je altijd waterdruk hebt, veel meer handgereedschap en duidelijke specialisaties in natuurbrandbestrijding taakverdelingen. Iedereen weet precies wat zijn rol is.”
Volgens Ruben zit vooral in de voorbereiding veel waarde. Daar zijn we in Zeeland en Nederland als veiligheidsregio ook druk mee bezig. “In Zeeland brengen we ook steeds beter op basis van bijvoorbeeld natuurgebied en wind de branden in kaart. Zeker met de huidige droogte. Het is mooi om te zien hoe ver dit zich kan ontwikkelen.”
Spaanse natuurbrandbestrijding naar Zeeland
Die kennis kan volgens beide vrijwilligers ook in Zeeland van pas komen. Door langere droge periodes en extremere weersomstandigheden groeit de aandacht voor natuurbranden. “Kijk bijvoorbeeld naar Schouwen-Duiveland”, zegt Ruben. “De natuur blijft langer droog en we krijgen vaker te maken met stevig onweer. Dan neemt het risico toe.”
De ervaringen uit Spanje willen ze daarom graag delen met collega’s binnen veiligheidsregio’s. “We hebben veel gezien, veel gehoord en vooral veel geleerd”, zegt Brendan. “Sommige tactieken zijn echt goed doordacht. We kunnen niet wachten om daarover te vertellen.”
Een andere ontwikkeling in onze regio is dat we nieuwe voertuigen krijgen. Dit zijn speciale natuurbrandbestrijdingsvoertuigen. “We maken nu gebruik van een combivoertuig. Straks hebben we een natuurbrandvoertuig én een tankautospuit. Dat gaat ons zeker helpen in het nog beter aanpakken van natuurbranden”, vult Brendan aan. “Zeker in combinatie met wat we geleerd hebben”.
Een warm onthaal
Bij thuiskomst wachtte de vrijwilligers een warm onthaal. Het thuisdorp van beiden was bekend met hun avontuur. “De waardering was enorm”, vertelt Brendan. “Zeeland blijft toch een beetje ons-kent-ons. Het voelde alsof het hele dorp betrokken was. Op zondag was er een dorpsfeest, maar door alle waardering grapte ik dat het een welkom thuis-feest was voor mij”, lacht hij.
Als de kans zich opnieuw voordoet, hoeven de twee niet lang na te denken. “Met deze groep zou ik morgen weer vertrekken”, zegt Ruben. “Ik hoop dan ook stiekem dat we volgend jaar weer mogen. Niet alleen omdat het zo’n gave ervaring was, maar om nog meer te leren.”
Brendan knikt instemmend. “En wie weet mogen we dan nog meer doen, omdat ze ons kennen”. Ruben sluit af, “We zijn naar Spanje gegaan om te leren. Uiteindelijk hebben we niet alleen kennis opgedaan, maar ook echt iets kunnen betekenen voor de mensen daar. Mooier dan dat wordt het eigenlijk niet".
- Geschreven door Nick Leppers
